سردرد عارضه ای است که همه ما در زندگی آ نرا تجربه کرده ایم ،تا کنون دانشمندان انقباض و انبساط عروق مغز را ،عامل بروز میگرن و علت سردردهای عصبی را انقباض ماهیچه های سرمی پنداشتند ، البته این علائم هنوز هم به عنوان عوامل بروز سردرد مطرح است اما محققان به تازگی دریافته اند که منشاء بروز میگرن و سردردهای عصبی در مغز مشترک است. ساقه مغز ، که به عنوان سیستم ضد درد، شناخته شده بخش ساقه ای شکلی است که پشت چشم ها و بینی قرار گرفته، نمیکره های مخ را به طناب نخاعی وصل کرده و شامل پل مغزی ، بصل النخاع و مغز میانی است .عصب تری ژمینال در سطح خارجی پل مغز قرار گرفته و ریشه حسی دارد و در نواحی صورت ، دهان و دندان ،حفره بینی و ماهیچه های مخصوص جویدن غذا گسترده شده است.
علل بروز سردرد ،اضطراب و نگرانی ،خشم ،متابولیسم بدن (سوخت و ساز سلولی )، نوعی اختلاف بینایی (Glare) ،عوامل ژنتیکی و استرس زا می باشد.
هنگام سردرد عصب تری ژمینال تحریک شده و ماده شیمیایی به نام سرتونین از آن رها می شود و نورون بعدی را تحریک می کند، به طور طبیعی این ماده درمقابل صداهای ضعیف آشنا و مداوم نظیر موسیقی و مکالمه افراد ، مانند یک صافی عمل کرده و میزان آن را تغییر نمی دهد اما در برابر صداهای ناهنجار مثل بوق ماشین و گریه کودک واکنش نشان داده و میزان آن را افزایش می دهد. با افزایش این ماده سیگنال های درد خنثی می شوند. محققان با آزمایش سرتونین برروی افرادی که از سردرد رنج می برند به این نتیجه رسیدند که افزایش این ماده مساوی است با کاهش سردرد و بالعکس ، بنابراین کمبود این ماده عامل اصلی بروز سردردهای عصبی و میگرن است.
آنها همچنین دریافتند که فقدان این ماده موجب افسردگی و بی خوابی می شود . بهترین راه کنترل و درمان سردرد شناخت عوامل بروز آن است .با تحقیقی که بر روی 199 نفر از افراد مبتلا به سردردهای مزمن صورت گرفت ، علل بروز سردرد ،اضطراب و نگرانی ،خشم ،متابولیسم بدن (سوخت و ساز سلولی )، نوعی اختلاف بینایی (Glare) ،عوامل ژنتیکی و استرس زا ذکر شد. اکنون به بررسی بعضی از عوامل شناخته شده که نقش اصلی را در بروز سردرد ایفا می کنند می پردازیم .
حالات و هیجانات روحی
سایکوسوماتیک حالت هایی از روان ،فکر و ذهن وهیجانات که بروی مکانیسم بدن تأثیر می گذارند و واکنش بدن در مقابل این حالات منجربه بروز سردرد ،آسم و ضربات نامنظم قلب می شود. محققان با انجام آزمایش MMPI ،تست روانشناسی که تعیین کننده خصوصیات شخصیتی است، برروی مبتلایان به سردرد ، به این نتیجه رسیدند که اکثر این افراد دچار افسردگی ،حواس پرتی ،انکار (نوعی مکانیسم دفاعی که در آن وجود اعمال و عقاید به طور ناخود آگاه تکذیب می شود ) هستند . دانشمندان برسر این مسئله که آیا سردرد عامل بروز این حالات است و یا بالعکس اختلاف نظر دارند ولی آنها معتقدند افرادی که مستعد ابتلا به سردرد هستند ،استرس ها را بیشتر دریافت می کنند .در این آزمایش همچنین فرق میان میگرن و سردردهای عصبی مشخص شد. افسردگی از نشانه های میگرن و علائمی نظیر حواس پرتی ،نگرانی و انکار، از مشخصه های افراد مبتلا به سردردهای عصبی عنوان شد.
افرادی که از سردردهای عصبی رنج می برند به دلیل دردهای پی درپی ،ازنظر احساسی ،آسیب پذیرترند .احساس ناتوانی دربرخورد با مشکلات یأس و نا امیدی و فروخوردن خشم و بیان نکردن احساسات ،موجب افزایش افسردگی در افرادی می شود که دچار سردردهای مزمن هستند.

اصولا فتق های جدار شکم علل مختلفی دارند ولی به 2 گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم می شوند . علل مادرزادی که بیشتر به علت نقص ژنتیکی در تشکیل سیر آناتومیکی بیضه ها می باشدو در کودکان حتی موقع تولد دیده می شود و حتی ممکن است حاوی مایع نیز باشد. فتق های اکتسابی بیشتر در سنین بالاتر دیده می شود و از علل آن سیگار ، فعالیت سنگین ، مشکلات ریوی و سرفه های مزمن ، مشکلات عضلانی ، سابقه جراحی های ناحیه و ..... می باشد. البته فتق هایی که در سنین جوانی ایجاد می شود نیز ممکن است علت مادرزای داشته باشد.
کلا در فتق ها مسئله مهمی که باید در نظر گرفته شود آن است که محتوی فتق شامل چه ارگانها می باشد. فتق های جدار شکم بیشتر شامل ارگانها ی داخل شکم و روده ها و امنتوم ها( چادرینه ) می باشد و باید به آن دقت کرد. فرقی ندارد که فتق به چه دلیل ایجاد شده باشد بلکه باید در هر صورت تحت جراحی قرار گیرد.
علائمی که فتق ها ایجاد می کنند بیشتر خود را به شکل توده در ناف و یا کشاله ران نشان می دهند که اندازه های مختلفی دارد. در موارد فتق نافی توده ای گرد از وسط ناف خارج می شود که می تواند از اندازه یک گردو تا اندازه یک توپ فوتبال باشد که بستگی به مراحل فتق و نقص جدار شکم دارد.
از نظر آناتومیکی جدار شکم از لایه های مختلف تشکیل شده که کاملا محکم و روی هم می باشند .نقص این جداره ها به دلایلی که گفته شدباعث می شود که این احشاء شکمی به علت فشار داخل شکمی خارج شده و توسط پوست روی آن پوشیده و خود را بصورت توده نمایان کنند.
علامت دیگر درد است ، درد مسله مهمی است که باید به آن دقت کرد. اصولا فتق ها تابع وضعیت بیمار کوچک و بزرگ و داخل و خارج می شوند. در هنگام سرفه یا زور زدن بیرون زده و هنگام خوابیدن داخل می رود. بیشتر بیماران موقع ایستادن زیاد دچار درد مبهم کشاله ران می شوند که به علت فشار فتق می باشد.
بعضی اوقات فتق ها ( بیشتر در کشاله ران ) ممکن است خود را با درد مبهم ناحیه نشان دهد و در معاینه توده ای لمس نشود.و بیمار باشکایت از درد مراجعه کند.
در مورد فتق های کشاله ران ممکن است از یک توده کوچک شروع شده و یا تا داخل کیسه بیضه پیشرفت کرده و حتی باعث بزرگ شدن کیسه بیضه ها شده و گاهی تا اندزه یک توپ بسکتبال بزرگ شود که روده های بیمار را نیز در بر گیرد
مسئله ای که مهم است این است که تا وقتی که این توده ها متحرک هستند مشکلی ندارند ولی گاهی این توده ها گیر افتاده و باعث درد شدید می شودکه جزء اورژانسهای پزشکی بوده و حتما باید جا انداخته شود.(باید توده بیرون زده را به محل اصلی خود باز گرداند. ) البته جا اندازی فتق فقط در فتق های کشاله را ن جایز است و تا دو بار ممانعتی ندارد اما فتق های دیگرباید تحت عمل جراحی قرار گیرندو جا اندازی جایز نمی باشد.
البته جا اندختن فتق کشاله ران هم شرایطی داردهنگامی که فتق گیر می افتد به علت انسداد روده درون آن و کاهش خونرسانی احتمال نکروز روده در داخل کیسه فتق وجود دارد که در صورت پیشرفت این مشکل و سیاه شدن روده جا انداختن جایز نبوده و بیمار حتما باید بصورت اورژانس جراحی شود و یا هنگامیکه بعد از دو بار جا اندازی ، جا نیافتاد فتق باید به صورت اورژانس جراحی شود.
علائم ایسکمی ( کاهش خون رسانی ) و کم خونی و احتمال پارگی روده شامل درد کل شکم ، تب ، تهوع و استفراغ شدید(علائم انسداد روده ) و عفونت خونی ( سپتی سمی ) می باشد که بیمار حتما باید تحت جراحی قرار گیرد.
فتق های اینگوینال( کشاله ران ) در هر موقعی که تشخیص داده شود باید تحت جراحی قرار گیرند البته به جراحی اورژانس احتیاج ندارند. ( مگر در مواردی که اشاره شد ) و باید به صورت سرپایی بیمار در اسرع وقت جراحی شود. در افراد پیر که حال عمومی خوبی ندارند و شرایط عمل جراحی را ندارند می توان محافظه کارانه رفتار کرد و بیمار را جراحی نکرد. ولی در موارد اورژانس باید این بیماران نیز جراحی شوند. در مواردی هم فتق کم کم بزرگ شده و داخل کیسه بیضه شده و گیر می افتد که به مرور زمان صورت می گیرد و از این فتق ها باید ترسید.
محل برش فتق ها ی کشاله ران کمی پایینتر از برش آپاندیس روی شکم در هر دوطرف می باشد.
در موارد فتق نافی در سنین بالا حتما باید جراحی شود . در بچه ها می توان تا سن 4 سالگی صبر کرد اما در مواردی که بیش از 4 سال بماند و یا گیر بیافتد و یا قطر نقص شکمی بیش از یک انگشت باشد(یعنی نوک انگشت وارد شکم شود ) باید جراحی شود.
فتق هایی که وارد کیسه بیضه می شوند گاهی با توده های بیضه و واریس بیضه اشتباه می شوند که در مورد شک باید حتما به پزشک مراجعه کرد.
پس در موارد فتق باید به پزشک مراجعه کرده و در مورد جراحی با وی مشاوره کرد تا از عوارض خطرناک تر جلوگیری شود.
سوالات شایعی که در میان مردم رواج دارد به شرح زیر است :
آیا بعد از عمل جراحی فتق عود می کند ؟
بله- فتق ها ممکن است بعد از جراحی دوباره عود کنند که بستگی به تکنیک عمل جراحی دارد . ما گاهی در جراحی فتق از مش یا یک توری مصنوعی استفاده می کنیم تا مانند یک پشتیبان از فتق جلوگیری کند که گاهی باز هم عود می کند.این نکته قابل ذکر است که نوع تکنیکی که برای ترمیم فتق انتخاب میشود بسیار حائز اهمیت است در امار من عود بعد از عمل بسیار کم دیده میشود و بعضی اصول مثل ترمیم دقیق و تحت کشش نبودن فاسیای محل ترمیم و در صورت نیاز استفاده از مش .
آیا فتق بند باعث بهبود فتق می شود ؟
خیر- در موارد فتق های کشاله ران برای مدت محدودی که بیمار جهت جراحی وقت ندارد اشکالی ندارد ولی باعث درمان آن نمی باشدو استفاده دراز مدت از فتق بند ها باعث چسبندگی لایه های فتق و مشکلتر کردن جراحی می شود. من شخصا با بستن فتق بند بشدت مخالفم و گمراه کردن بیمار و به دردسر انداختن جراح را در پی خواهد داشت.
عوارض جراحی فتق چیست ؟
شایعترین عارضه جراحی فتق درد ناحیه می باشد که گاهی تا یک سال باقی می ماندو آزار دهنده است. که مصرف مسکن ها و پوشیدن شورت های محکم که بیضه هارا بالا ببرد می تواند کمک کننده باشد.
خونریزی و بزرگ شدن منطقه از عوارض دیررس جراحی ممکن است باشد که عموما کار خاصی احتیاج ندارد و با درمان علامتی (کمپرس آب گرم و مصرف مسکن ) بهتر می شود
نکته اینجاست که فعالیت های سنگین را بیمار نباید بلافاصله بعد از جراحی شروع کند و احتمال عود فتق را زیاد می کند. عفو نت های زخم هم مانند هر زخم دیگر ممکن است اتفاق بیافتد .
از عوارض دیگر جراحی فتق سوزش و خارش ناحیه می باشد . در کل ورزیده بودن عضلات شکم از عود فتق ها جلوگیری می کند . اصولا فتق های کشاله ران در افرادی که عضلات شکمی شلی دارند بیشتر دیده می شود.
پس نکاتی که باید در نظر بگیریم این است که در صورت داشتن فتق همیشه به سرعت به پزشک جراح رفته تا در باره آن مشورت انجام شود.
در صورت گیر افتادن فتق حتما به اورژانس برروید چون جزء اور ژانسهای جراحی می باشد. البته روش لاپاراسکوپی در همه انواع هرنی ها (فتق ها ) استفاده نمی شود.
یکی از سوالاتی که بیشتر مردان بعد از عمل فتق دارند زمان ایجاد روابط زناشویی بعداز ا عمل فتق است که ربطی به عمل نداشته و هر وقت که بیماردرد نداشته باشد می تواند رابطه جنسی برقرار کند.
دکتر مهرداد رضایی

زوائد گوشتی، ضایعاتی است که درافراد میانسال ومسن بخصوص درناحیه گردن، زیربغل، قسمتهای فوقانی تنه و پلکها دیده می شود.
این ضایعات بشکل یک برجستگی گوشتی ونرم با اندازه های مختلف به رنگ پوست ویا تیره ترمی باشد. ازعوامل مستعد کننده به ایجاد این ضایعات می توان به چاقی ، حاملگی ، یائسگی ، بیماریهای هورمونی مانند آکرومگالی اشاره نمود اما گاهی بدون وجود هیچکدام ازاین عوامل نیزاین ضایعات بروز می کند.
زوائد گوشتی هیچگونه ناراحتی بجزازلحاظ زیبایی برای فرد ایجاد نمی کند تنها گاهی که این ضایعات برروی پایه خود پیچ می خورند ویا اینکه توسط خود فرد با نخ بسته می شوند می توانند سبب پرخونی ضایعه والتهاب ودرد شوند. گاه این زوائد گوشتی به تعداد خیلی زیاد بخصوص درافراد چاق ودرناحیه تنه بروزمی کند که باعث ناراحتی فرد می شود. بیشترحجم این زوائد گوشتی را چربی تشکیل می دهد وبا آنکه دربرخی تحقیقات ویروسهایی دراین ضایعات پیدا شده اما نمی توان این زوائد را زگیل محسوب نمود که یک بیماری ویروسی پوستی همراه با ضایعات شبیه این زوائد گوشتی است. بروز زوائد گوشتی می تواند ارثی باشد اما مسری نیست وبروز آن دریک خانواده بیشتربا ارث درارتباط است.
درمان :
درصورتی که این زوائد گوشتی فرد را آزارندهد می توان آنها را به حال خود رها کرد وبه درمان آنها نپرداخت. اما درصورتی که نیازبه درمان باشد می توان ازروشهای تخریبی مانند کوتر، امواج رادیوفرکوئنسی، بریدن ضایعات با تیغ جراحی وکرایوتراپی استفاده نمود.
درهمه این روشها باید دقت نمود که زوائد گوشتی را به اندازه ای ازبین برد که نه تکه ای ازآن باقی بماند ونه آنکه باعث ایجاد جوشگاه شود. گاهی زوائد گوشتی پایه پهنی داشته و به علت خونریزی پس ازبرداشتن ضایعات ناچارمی شویم که ازبخیه زدن پوست استفاده نماییم.
البته این مورد کمترپیش می آید و معمولاً به بریدن ضایعات و سوزاندن محل خونریزی می توان اکتفا نمود. درازبین بردن زوائد گوشتی لزومی به استفاده ازلیزرنیست وبه علت هزینه بیشتر استفاده ازلیزر ، می توان با همان روشهای ساده گفته شده به درمان این ضایعات پرداخت وباید به خاطرداشت که درهردرمانی بهتراست ازروشهای ساده تر شروع نمود ودرصورت عدم اثربخشی به درمانهای پیچیده تراقدام نمود.
درمورد استفاده ازنخ وبستن پایه زوائد گوشتی با هدف ازبین بردن ضایعات بهتراست که این کار انجام نشود زیرا گاهی با بستن نخ خون ورودی به زائده گوشتی متوقف نشده اما جلوی خروج خون از ضایعه گرفته می شود ودرنتیجه تجمع خون درضایعه رخ داده وهمین امرموجب دردناک شدن و التهاب ضایعه وگاهی حتی عفونی شدن آن می شود لذا توصیه می شود ازاین عمل خودداری شود.
دکتر محسن فیاض