نکات مهم و ضروری در مورد استفاده از لیزر فراکشنال در درمان و ترمیم و زیبایی پوست
تکنولوژی فراکشنال یک راهکار نوین در درمان بسیاری از مشکلات پوستی می باشد که از یک منبع لیزری ایجاد می شود.
به وسیله این تکنیک ستونهای حرارتی میکروسکوپیک موسوم به microscopic treatment zone بر روی پوست ایجاد می شود که باعث تاثیر بر اپیدرم پوست شده و بصورت موضوعی در همان مناطق نکروز می گردد. اطراف این ستونهای حرارتی بافت سالم اپیدرم باعث روند سریع ترمیم می گردد و عناصر آسیب دیده اپیدرم توسط سلولهای کراتینوسیت زنده اطراف ستونها پر می شود. از آنجائیکه لایه شاخی پوست در طی این عمل آسیب نمی بیند عملکرد سد دفاعی پوست دست نخورده باقی می ماند.
فواید استفاده از تکنیک فراکشنال :
- بهبود واضح قوام و ترکیب پوست در یک جلسه
- حداقل زمان بهبودی به صورتیکه فرد می تواند فعالیت معمولی خود را ظرف 3 روز ادامه دهد.
- کاربرد آسان
- ریسک کمتر عوارض در مقایسه با روشهای قبلی
- هزینه مناسب
کاربردهای درمانی لیزر فراکشنال:
- اسکار (آکنه، جراحی، سوختگی)
- لک پوستی
- چین و چروک
- منافذ باز پوست
- قوام و استحکام پوست
- خطوط کشش پوستی
- جوانسازی
بایدها و نبایدهای لیزر
لیزر درمانی برای افراد باردار، کسانی که حساسیت زیادی به نور دارند و همچنین بدخیمی ها و عفونت ها به هیچ عنوان توصیه نمی شود. اما سایر افراد بالای 20 سال می توانند زیر نظر پزشک در صورت نیاز از لیزر درمانی استفاده کنند. معمولا طول دوره لیزر درمانی 5-3 جلسه است که البته این دوره بنا به تشخیص پزشک متفاوت خواهد بود.
قبل از شروع لیزر درمانی و در فواصل دوره های درمان بیمار موظف است از داروهای خاصی که پزشک تجویز می کند، استفاده کند تا پوست او برای انجام لیزر درمانی آماده باشد.
از جمله نکات حائز اهمیت بعد از لیزر درمانی عدم مواجهه با نور مستقیم خورشید در زمانی است که پوست ملتهب است در این دوره بیمار باید از کرمهای ضد آفتاب مناسب با spf حداقل 30 استفاده کند.
قبل از لیزر درمانی بیمار باید پزشک را از وضعیت بیماری و جسمانی خود بطور کامل آگاه کند و 2 هفته قبل از لیزر درمانی از مصرف کرمها و داروهایی که باعث التهاب پوست می شود و نیز برنزه شدن، خودداری کند.
دستوالعمل درمانی پس از انجام لیزر فراکشنال :
1- محل لیزر شده را بلافاصله با استفاده از کیسه یخ خنک کنید.
2- از کرم زینک اکساید بر روی محل استفاده کنید.
3- کرم بعد از لیزر را روزی 5-4 بار تا زمان برطرف شدن التهاب و قرمزی استفاده کنید.
4- ضد آفتاب را بصورت مرتب هر 3 ساعت یکبار تکرار کنید.
5- کرم روشن کننده را از زمان برطرف شدن التهاب پوست هر شب استفاده کنید.
6- در بین دو جلسه درمان از داروهای تجویز شده توسط پزشک استفاده کنید.
دکتر محمد علی نیلفروش زاده

لیزر یک نوع نور برانگیخته شده و پرانرژی است که در شرایط عادی در طبیعت دیده نمی شود ولی با تکنولوژی و وسایل خاص می‌توان آن را ایجاد کرد. لیزر با نور معمولی تفاوت‌هایی دارد که این ویژگی‌ها باعث توانایی و کاربردهای خاص لیزر می شود.
کاربرد لیزر در پزشکی و از جمله بیماری‌های پوستی از حدود ۴۰ سال پیش به صورت تحقیقاتی شروع شده و با آمدن دستگاههای جدیدتر که مؤثرتر و کم عارضه‌تر هستند جایگاه ویژه و وسیعی در درمان بیماری‌ها، پیدا کرده است.
مکانیسم اثر لیزر جذب انرژی نورانی توسط مولکول‌های بافتی است. همانطوری که در اثر تابش نور خورشید اشیاء به تدریج گرم می‌شوند، تابش لیزر نیز باعث گرم شدن، داغ شدن و نهایتاً تخریب بعضی مولکول‌های حساس بافتی می شود.
از آنجایی که لیزر تک طول موج است، فقط باعث داغ شدن و تخریب ساختمان‌های خاصی می شود. در حالی که افزایش حرارت در ساختمان‌های مجاور که حساس نیستند زیاد قابل توجه نیست. لذا با انتخاب لیزر مناسب و با دانستن ویژگی‌های بافتی می‌توان ضایعه مورد نظر را تخریب کرد در حالی که کمترین صدمه ممکن به ساختمان‌های مجاور آن وارد شود. به طور مثال لیزری که طول موج حدود ۵۸۵ نانومتر می باشد (Pulse dye Laser) بیشتر روی ساختمان عروقی اثر می‌کند لذا در مورد عروق واریسی پوست، ضایعات همانژیومی و لکه‌ها و خال‌های عروقی به کار می‌رود.
کاربرد لیزر در بیماریهای پوستی و زیبایی
به طور کلی کاربردهای لیزر را به شکل زیر می‌توان دسته‌بندی کرد: درمان ضایعات و خال‌های عروقی که معمولاً رنگ این ضایعات قرمز روشن یا تیره است. درمان انواع ضایعات رنگی و رنگدانه‌ای پوست که شامل خال‌های رنگی پوست و خالکوبی ها می شود، درمان و کاهش موهای زائد و ناخواسته بدن، کاهش چین و چروک، فرورفتگی ها و جای زخم‌های ناشی از بعضی بیماریهای پوستی از قبیل آکنه.
درمان بعضی از انواع بیماریهای پوستی از قبیل زگیل، جای زخم های برجسته و خارش دار (کلوئید)، ترک‌های پوستی ناشی از حاملگی و چاقی (Striae) و ترمیم زخم و همچنین استفاده از آن به عنوان وسیله‌ای برای برش بافت از کارایی‌های مهم این پدیده است.
انواع دستگاههای لیزر و کاربرد آنها
برای درمان ضایعات عروقی که شامل رگ‌های واریسی پوست (درصورت، اندام ها و بدن)، لکه های قرمز عروقی و خال‌های عروقی (ماه گرفتگی های قرمز) و بعضی تومورهای عروقی (گرانولوم پیوژنیکوم) است، لیزرهای (Pulse dye laser)P.D.L، Nd-YAG، آرگون قابل استفاده هستند که P.D.L مناسب تر است.
برای درمان خال‌ها و لکه‌های تیره پوستی (ماه گرفتگی آبی و یا قهوه‌ای)، خالکوبی ها (آبی، سیاه، گاهی قرمز) از انواع این لیزرها می‌توان استفاده کرد:
Q- Switch Ruby, Q- Switch Alexandrite, Q- Switch Nd-YAG
برای درمان و کاهش موهای ناخواسته نیز از انواع لیزرهایRuby laser، Alexandrite، Diode Nd-YAG می توان استفاده نمود. همچنین یک سیستم جدید به نام (I.P.L Intense Pulse Light 0 ) که نور پرانرژی معمولی است و از جنس لیزر نیست در کاهش موهای ناخواسته مؤثر است اما تأثیر لیزر در کاستن موهای زائد، دائمی نمی باشد.
برای کاهش چین و چروک و فرورفتگی های جای زخم آکنه و سایر بیماریها می توان از لیزرهای CO۲ و Erbium YAG استفاده کرد.
لیزر CO۲ پوست را عمیق تر می‌تراشد و در کاهش چین و چروک مؤثرتر است ولی عوارض آن از جمله ایجاد جای زخم و لکه های تیره شایع تر است، لذا برای کاهش عوارض ناخواسته، Erbium YAG مناسب تر است. نتیجه این لیزرها هیچ کدام صددرصد نیست، ولی در کاهش عمق چین و چروک و زخم ها مؤثر هستند.
انواع مختلف لیزر در درمان بیماریهای مختلف پوستی کاربرد دارند ولی باید توجه داشت که برای این بیماریها، درمان‌ها و روش‌های دیگر و ارزان‌تر نیز وجود دارند، لذا در صورت عدم موفقیت سایر روشها می توان نتایج لیزر را نیز امتحان کرد.

درمان لیزری ضایعات عروقی
درمان لیزری ضایعات عروقی طی 20 سال گذشته پیشرفت کرده است که اولین با توسط اندرسون و پریش در سال 1980 مطرح شد. چندین لیزرهای بر این شکل وجود دارد که بر اساس فتوتدمولیز انتخابی آنها متفاوت است.
این سیستم های لیزری بطور اختصاصی بر کروموفور اثر می کنند. بافت هدف (کروموفور) در مورد ضایعات عروقی، اکسی هموگلوبین داخل عروق هستند که تخریب حرارتی بطور وسیعی باعث محدود شدن عروق جلدی می شود. لیزرهای اولیه لیزرهای با موج مداوم بودند Continous wave) - CW) این لیزرها آْسیب به ساختمانهای عروقی را محدود نمی کند و باعث بروز اسکار می شود. 585nm (PDL) pulsed dye laser، مهمترین لیزر مورد استفاده در درمان ضایعات عروقی جلدی مادرزادی و اکتسابی است. این لیزر غالباً بهبودی عالی کلینیکی را با کمترین بروز اسکار به همراه دارد. بطور کلی انواع لیزرهای موثر در درمان ضایعات عروقی شامل:
1- لیزر آرگون:
لیزر آرگون CW اولین سیستم لیزر مورد استفاده در درمان تلانژکتازی بود. این لیزر نور آبی سبز از خود متسع می کند که 80% این امواج طول موج 488-541nm دارند.اگرچه انرژی این لیزر توسط اکسی هموگلولین جذب می شود ولی به درجاتی ملانین اپیدرم و درم را نیز درگیر می کند و بنابراین با تغییرات رنگدانه ای و فیبروز پس از درمان همراه است و برای افراد با پوست تیره مناسب نیست.
2- Argon – pumped tunable dye laser) - APTDL)
که طول موجی بین 488-638nm دارد و بر هموگلوبین اثر می کند. ان لیزر نیز با عوارضی جانبی از جمله اسکار هیپرتروفیک و تغییرات رنگدانه ای همراه است. ولی به نسبت لیزر PDL، پورپورا و هیپرپیگمانتاسیون کمتری دارد و بعضی بیماران ممکن است این نوع لیزر را ترجیح دهند.
3- لیزر (Potassium titanyl phosphate crystal laser)
این لیزر از منبع Nd:YAG1064 از درون کریستال KTP خارج می شود. طول موج آن 532nm است و حداکثرجذب آن توسط اکسی هموگلوبین انجام می شود که اختصاصاً برای عروق جلدی مفید است. این لیزر غالباً در درمان تلانژکتازی کاربرد دارد و برای درمان عروق با قطر بزرگ چندین جلسه درمان لازم است. این نوع لیزر نیز مانند APTDL، ادم، درد و پورپوری کمتری دارد ولی اثرات درمانی لیزر PDL دوام بهتری دارد.
4- Copper Vaper and Copper bromide lasers :
این نوع لیزرها نور زرد با طول موج 578nm دارند. این لیزرها خصوصاً در درمان عروق با قطر بزرگ موثر هستند. تلانژکتازی صورت Cherry Angioma و pyogemic granoloma بطور موفقیت آمیزی با این نوع لیزر ها درمان می شوند. البته این لیزرها نیز ملانین اپیدرم و درم را هدف قرار می دهند و باعث تغییرات رنگدانه ای در آنها می شوند. بنابراین مصرف این نوع لیزرها باید در افراد با تیپ پوستی روشن (فیتز پاتریک I یا II) محدود شود سایر عوارض این لیزرها ایجاد دلمه و تاول است که طی 2 هفته از بین می رود .
5- Krypton laser :
این نوع لیزر نور سبز با طول موج 520-530nm و همچنین نور زرد با طول موج 568nm متسع می کند. این نوع لیزر در درمان تلانژکتازی صورت استفاده شده است. غالباً 4-3 هفته یکبار و تعداد جلسات متعدد لازم است. عوارض جانبی آن شامل قرمزی، تورم و تاول و دلمه خفیف است.
6- Flush lamp-pumped PDL:
امواج این نوع لیزر توسط اکسی هموگلوبین جذب می شود. طول موج آن 585nm است. این لیزر درمان تلانژکتازی و درمان ضایعات عروقی با سایزهای متفاوت کاربرد دارد. لیزر PDL درمان استاندارد برای لکه خال شرابی (Port winestain) بوده و می تواند در درمان نوزادان با سن چند هفته به کار رود. همچنین در درمان همانژیوم سطحی نوزادی و ضایعات عروقی اکتسابی مثل تلانژکتازی، Angioma, Pyogenic granuloma استفاده شود. این لیزر همچنین در درمان قرمزی منتشر ناشی از آکنه روزاسه موثر است 80% ضایعات portwine با 10-8 جلسه درمان برطرف می شوند. ضایعات صورت و گردن معمولاً پاسخ سریعتری دارند. عوارض جانبی شامل عوارض جانبی شامل تغییرات رنگدانه موقت خصوصاً در افراد با پوست تیره، تورم و پورپورای موقت که معمولاً 14-7 روز طول می کشد تا بهبود پیدا کند.
7- (IPL-( Intense pulsed light :
کم طول موج 500-1200nm دارد و در درمان انواع ضایعات جلدی عروقی کاربرد دارد. این منبع نوری در درمان port wine stain، همانژیوم و تلانژکتازی کاربرد دارد. البته ضایعات عروقی بادرگیری عروق کوچک موثرتر است. عوارض جانبی شامل قرمزی و پورپورا و موقت است.
دکتر محمد علی نیلفروش زاده