پوست بزرگترین و آشکارترین اندام بدن است که با افزایش سن دستخوش تغییرات پیری می گردد. برخی از این تغییرات طبیعی و اجتناب ناپذیر و بدون زیان است و برخی دیگر آزار دهنده بوده و امکان پیشگیری یا درمان آنها وجود دارد.
1- چین و چروک پوست :
با افزایش سن پوست خاصیت ارتجاعی خود را کم کم از دست داده و رشته های کلاژن و الاستین آنها ضعیف می شود. همزمان با این تغییرات نیروی جاذبه زمین هم دست به کار شده و پوست را دچار افتادگی می کند. پیری پوست از دو منشا ایجاد می شود. یک منشا درونی که بستگی به ژنتیک فرد دارد و در افراد مختلف سرعت پیر شدن متفاوت است و دیگری جنبه بیرونی است که عوامل مختلفی از جمله نور آفتاب، سیگار کشیدن، فقر تغذیه ای و برخی حرکات نا مناسب عضلانی صورت در آن نقش دارد.
برای پیشگیری از چین و چروک ناشی از نور آفتاب استفاده از یک کرم ضد آفتاب با درجه محافظت حداقل 15، استفاده از کلاه لبه دار و لباس پوشیده می تواند پوست را از تماس با نور خورشید محافظت کند.
از گرفتن حمام آفتاب پرهیز نموده و در بین ساعات 10 صبح تا 4 بعد از ظهر در معرض تابش نور خورشید نباشید سیگار نیز تاثیر بسیار مهمی در پیری پوست دارد. افراد سیگاری 8 تا 20 سال پیرتر از سن واقعی خود به نظر می رسند و بعلاوه باعث تغییر رنگ زرد کمرنگ پوست می شود. توجه به پرهیز همیشگی از دود سیگار را برای آنان که به جوانی پوست خود اهمیت می دهند، می نماییم.
2- خشکی پوست :
با ازدیاد سن پوست خشک تر شده و این خشکی در آب و هوای سرد و بادخیز تشدید می گردد، خشکی پوست موجب پوسته پوسته شدن و ایجاد خارش می گردد. در موارد خفیف می توان خشکی پوست را با استفاده از یک کرم مرطوب کننده بلافاصله پس از استحمام بر طرف نمود.
بعلاوه بهتر است دفعات استحمام کاهش یافته و از صابون های قلیایی استفاده نشود و استفاده از لیف و آب داغ نیز می تواند خشکی پوست را تشدید کند.
اغلب مشکلات پوستی از سالمندی به دلیل تماس طولانی با نور خورشید ایجاد می شود، که شامل :
کراتوز آفتابی:
این مشکل به صورت لکه های پوسته دار قرمز- قهوه ای در مناطق در معرض نور مثل سر و صورت و گوش است که در صورت غفلت در درمان می تواند منجر به بروز سرطان پوستی شود. بنابراین درمان این ضایعات توسط متخصص پوست الزامی است.
سرطان سلولی پوشش (SCC):
که غالبا در لبه های گوش، صورت، لب و پشت دست ایجاد می شود. این سرطان ها می تواند بزرگتر شده و به اندام داخلی بدن نیز منتشر شود.
سرطان سلولی قاعده ای (BCC):
شایعترین نوع سرطان پوست است که معمولا به صورت یک برآمدگی کوچک و براق روی سر و گردن پدیدار می گردد. اگر درمان نشود ممکن است خونریزی کرده و روی آن دلمه سطحی به وجود بیاید. رشد این سرطان آهسته بوده و بندرت به سایر قسمتها منتشر می شود.
اتصال مویرگها یا تلانژ کتازی:
این ضایعات معمولا در ناحیه صورت و ناشی از آثار مخرب نور خورشید است. این ضایعات نیز توسط لیزر قابل درمان است.
زونا:
ناشی از التهاب یک رشته عصب به دلیل ویروس آبله مرغان است. علائم بصورت درد در محل درگیری عصب، سردرد یا خستگی و بی حالی است. در افراد مسن شایعتر و نیز دردناک تر است.
اگزمای شوره ای (درماتیت سبورئیک):
علائم شامل قرمزی و وجود پوسته های چرب در ناحیه سر، ابروها و کناره های بینی و پشت گوش ها می باشد.
ملانوم بدخیم:
یک سرطان پوستی بسیار مهم اما نادر است. مردان بالای 50 سال در معرض خطر بیشتری هستند. این سرطان پوستی معمولا به صورت یک برآمدگی خال مانند قهوه ای تیره یا سیاه با لبه نامنظم و رنگ غیر یکنواخت خود را نشان می دهد. ملانوم می تواند به سایر بافتهای بدن دست اندازی کرده و موجب مرگ شود.
لکه های سنی یا آفتابی:
این لکه ها هیچ ارتباطی به بیماری کبدی نداشته و ناشی از افزایش سن و نور خورشید است و معمولا روی صورت و پشت دست و پا ایجاد می گردد. معمولا تنها از نظر زیبایی اهمیت دارد.
توده های عروقی گیلاسی:
این ضایعات توده های کوچک و بر جسته و به رنگ قرمز روشن و در اثر گشاد شدن عروق سطحی به وجود آمده و هیچ ضرری ندارند.
کبودی یا خون مردگی:
به دلیل کاهش چربی زیر جلدی و نیز کاهش حمایت بافت همبندی از عروق خون، پوست افراد مسن مستعد آسیب و کبودی ناشی از ضربه های معمولی است. گاهی دلیل آن مصرف داروهای رقیق کننده خون یا بیماریهای داخلی است.
دکتر محمد علی نیلفروش زاده
