شاید شما هم این جمله معروف بزرگترها را شنیده باشید که "من این موها را توی آسیاب سفید نکرده ام." به راستی اگر موها در آسیاب سفید نمی شود پس چه اتفاقی برایشان می افتد؟رنگ مو مطلب جالب توجهی است و جدا از اثر آن در زیبایی و اعتماد به نفس نقش محافظ از اشعه ماورا بنفش را نیز دارد. در قاعده مو و در عمقی ترین لایه پوست، سلول هایی به نام ملانوسیت قراردارند که دائما ترکیبی به نام ملانین را تولید می کنند، که همین ملانین عامل رنگ داشتن تار موی رشد کرده است.
سفید شدن مو، هیچ ربطی به نوع ملانین موجود در بدن ما یا به عبارتی تیره و روشن بودن موهایمان ندارد.
سلول های رنگدانه ای مو برای ساخت ملانین به آنزیم های خاصی نیاز دارند و براساس تفاوت آنزیم های شرکت کننده، دو نوع ملانین را تولید می کنند، یوملانین مسئول رنگ قهوه ای روشن تا سیاه تیره و فائوملانین مسئول رنگ زرد بلوند تا قرمز تیره. اما واقعیت این است که سفید شدن مو، هیچ ربطی به نوع ملانین موجود در بدن ما یا به عبارتی تیره یا روشن بودن موهایمان ندارد.
این اتفاق برای همه می افتد. سفید شدن مو در مردان در حدود 30سالگی و در زنان در 35 سالگی رخ می دهد. ملانوسیت ها هر10 سال، 10 تا 20 درصد از ظرفیت تولید رنگ خود را از دست می دهند. اگرچه چگونگی از دست دادن این رنگدانه ها دقیقا مشخص نیست، اما می دانیم در نخستین مراحل خاکستری شدن مو، ملانوسیت ها هنوز به صورت غیرفعال وجود دارند. وقتی ملانوسیت کاملاً فاقد رنگدانه شود، مو سفید و اگر تعداد ملانین یک تار مو کمتر از حالت عادی شود آن مو خاکستری و نقره ای می شود.
فقط پیری مو را سفید نمی کند
باید گفت که سفید شدن موها یکی از آشکارترین نشانه های بالا رفتن سن است، اما همیشه سفید شدن مو به علت بالا رفتن روزهای زندگی نیست و عواملی همچون کمبود ویتامین B12 ، بیماری تیروئید، نوعی بیماری سیستم ایمنی، سیگار کشیدن (سرعت سفید شدن مو درسیگاری ها، چهار برابر افراد غیر سیگاری است)، کم خونی ، رژیم های سخت و طولانی مدت، عوامل ارثی، بیماری ها و افزایشگلبول های سفید خون نیز باعث سفیدی زود هنگام و بیش ازحد موها می شود.
در تعریف، سفیدشدن موی انسان سفید پوست زودتر از بیست سالگی و سفید شدن موی افراد سیاه پوست زودتراز سی سالگی را، سفید شدن زودرس مو می گویند. البته نسبت به عوامل تغذیه ای و ژنتیکی، حدود سنی ذکر شده تغییرمی کند. ازطرفی در برخی افراد موها بسیار زود شروع به سفید شدن می کند که باید گفت شروع این اتفاق بستگی به ژنی دارد که از والدین خود به ارث می بریم. برخی افراد تصورمی کنند یک استرس ناگهانی باعث می شود موها یک شبه سفید شود، اما دیدگاه های علمی با این ادعا سازگار نیستند.
در پوست سر هر فرد به طور معمول 100 تا 150 هزار تار مو وجود دارد. دوره حیات هر تار مو به طور نسبی بین 2 تا 6 سال است. روند رشد مو هفته ها طول می کشد و امکان ندارد با یک شب خوابیدن سفید شود. آنچه باعث این تصور غلط می شود ریزش ناگهانی مو در اثر فشار عصبی است و در واقع وقتی که در اثر استرس تعداد زیادی از موهای سیاه می ریزد یا به اصطلاح دچار "آلوپسی آره آتا" می شوند از آنجاییکه موهای سفید نسبت به ریزش مقاوم تر هستند با ریزش موی سیاه فضای مناسب به موهای سفید از قبل به وجود آمده می دهند تا خود را نمایان کنند.
جالب است بدانید که کندن موی سفید باعث سفید شدن موهای سیاه نمی شود، بلکه فقط همان یک تار موی سفید مجدداً رشد می کند و بقیه موها شرایط خاص خود را دارند.
امروزه ترکیبات جدیدی به بازار آمده است که در اشکال مختلف شامپو، کرم یا ژل قادر است با مصرف مکرر موهای سفید را تیره تر کند. با وجودیکه این تغییر رنگ کاملاً تیره نیست و بیشتر مو را به رنگ خاکستری تیره تا قهوه ای در می آورد برای اغلب افراد قابل قبول است.
دکتر محمد علی نیلفروش زاده
