به افتادگی پلک فوقانی پتوز گفته می شود. این افتادگی ممکن است خفیف بوده و یا تمامی مردمک را بپوشاند. در برخی موارد پتوز می تواند دید طبیعی را محدود و یا حتی بطور کامل مسدود نماید.
پتوز می تواند :
یک یا هر دو چشم را درگیر کند.
وراثتی باشد.
در بدو تولد بروز کند.
در سنین بالاتر اتفاق بیفتد.
پتوز در کودکان :
پتوز مادرزادی به معنای وجود پتوز در بدو تولد می باشد. اگر کودکی با پتوز متوسط تا شدید متولد شود، ممکن است برای تکامل بینایی نیازمند درمان فوری باشد.
پتوز مادرزادی اغلب در اثر نقص در تکامل عضله بالابرنده پلک فوقانی که عضله لواتور نام دارد، اتفاق می افتد. اگرچه معمولا یک اختلال مجزا می باشد، ولی در موارد مادرزادی، ممکن است همراه با اختلالات زیر باشد:
اختلال حرکات چشمی
بیماری های عضلانی
تومورهای پلک یا سایر تومورها
اختلالات عصبی
عیوب انکساری
پتوز مادرزادی معمولا با گذشت زمان بهبود نمی یابد.
علائم و نشانه های پتوز کدامند ؟
شایعترین علامت آشکار پتوز در کودکان، افتادگی پلک می باشد. در پتوز مادرزادی، اغلب عدم تقارن چین پلک فوقانی وجود دارد. کودکان مبتلا به پتوز ممکن است برای دیدن مجبور شوند گردن خود را به عقب خم کنند یا ابروها را به سمت بالا بکشند. این مانورهای سر و صورت نشان می دهند که کودک سعی می کند برای دیدن از هر دوچشم استفاده نماید. بعد از گذشت چند سال، این وضعیت های غیر طبیعی سر ممکن است منجر به اختلالات ظاهری سر و گردن شوند.
مشکلات ناشی از پتوز در کودکان کدامند ؟
شایع ترین اختلال جدی مرتبط با پتوز دوران کودکی، آمبلیوپی (تنبلی چشم) می باشد. به دو علت پتوز می تواند ایجاد تنبلی چشم کند:
انسداد مسیر بینایی در موارد پتوز شدید
ایجاد آستیگماتیسم و تاری دید ناشی از آن
بعلاوه پتوز ممکن است در صورت وجود انحراف چشم آن را مخفی نماید و این مورد نیز می تواند منجر به تنبلی چشم شود.
پتوز مادرزادی چگونه درمان می شود ؟
در اغلب موارد، پتوز کودکان با جراحی درمان می شود. اگر تنبلی چشم هم وجود داشته باشد، ممکن است درمان با قرار دادن پوشش بر روی چشم سالم، استفاده از عینک یا قطره چشمی ضروری باشد. تشخیص لزوم انجام جراحی و انتخاب روش مناسب، بر اساس عوامل زیر صورت می گیرد:
سن کودک
درگیری یک یا هر دو پلک
شدت پتوز
قدرت عضلات بالا برنده و پایین آورنده پلک
وضعیت حرکات چشمی
در اوایل دوران زندگی معمولا ضرورتی به انجام جراحی برای موارد خفیف تا متوسط پتوز وجود ندارد. هم در موارد مذکور و هم موارد شدیدی که تحت عمل جراحی قرار گرفته اند، باید به طور منظم از نظر تنبلی چشم، عیوب انکساری و حالت های وابسته توسط چشم پزشک بررسی و در صورت نیاز تحت درمان قرار گیرند.
علل پتوز بالغین چیست ؟
شایعترین علت پتوز در بالغین، کشیدگی یا جداشدگی تاندون عضله لواتور از روی پلک می باشد. وقوع این فرایند ممکن است ناشی ازعلل زیر باشد:
افزایش سن
به دنبال جراحی کاتاراکت (آب مروارید) یا سایر جراحی های چشمی
ضربه به چشم
پتوز بالغین همچنین ممکن است عارضه ای از سایر بیماری ها مانند بیماری های عصبی یا عضلانی و در موارد نادر تومورهای حدقه چشم باشد که عضله بالابرنده پلک یا عصب آن را درگیر می کنند
پتوز بالغین چگونه درمان می شود ؟
چشم پزشک می تواند بررسی جامعی از مشکل شما به عمل آورده و راجع به روش های درمانی مختلف و عوارض وخطرات احتمالی آن ها اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار دهد.
برای تشخیص علت پتوز و انتخاب بهترین روش درمانی ممکن است نیاز به انجام آزمایش خون، عکسبرداری های مخصوص و یا سایر آزمایشات باشد. در صورت یافتن علت زمینه ای باید ابتدا این مورد اصلاح گردد، اما در اغلب موارد، درمان نهایی جراحی است که نوع جراحی نیز بر اساس شدت پتوز و سایر یافته های بالینی تعیین می گردد.
خطرات جراحی پتوز کدامند ؟
خطرات جراحی پتوز شامل عفونت، خونریزی و کاهش بینایی می باشد، ولی وقوع این عوارض بسیار نادر است. بلافاصله بعد از عمل، ممکن است چشم بطورکامل بسته نشود، ولی این عارضه معمولا مقطعی است. در طی این مدت می توان از قطره و پماد برای محافظت چشم استفاده نمود. اگرچه ظاهر پلک بطور قابل توجهی اصلاح می شود، اما ممکن است پلک ها کاملا قرینه به نظر نرسند. در اغلب موارد بعد از جراحی در نگاه به پایین پلک عمل شده نسبت به طرف مقابل مختصری بالاتر قرار می گیرد و شب ها مختصری باز می ماند که این دو عارضه مشکل آفرین نیستند. در موارد نادر، حرکات کامل پلک قابل برگشت نیست. در برخی موارد، ممکن است بیش از یک بار عمل جراحی لازم باشد.
خلاصه :
پتوز در بالغین و کودکان با انجام جراحی قابل درمان است و این درمان علاوه بر اصلاح وضعیت ظاهری می تواند باعث بهبود بینایی نیز شود. در پتوز کودکان، انجام معاینات منظم چشم پزشکی در سال های اول زندگی برای پیشگیری و درمان تنبلی احتمالی چشم از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

تازه‌ترین پژوهش درباره سوسن انبر نشان داد که این گیاه علاوه بر خواص درمانی زیاد از جمله کم کردن دردهای معده و التهاب دستگاه گوارش، یک کاهش دهنده موثر برای دردهای سندرم روده تحریک‌پذیر است.

به گزارش فارس،‌ پژوهشگران دانشگاهی در آدلایت واقع در استرالیا اعلام کردند که گیاه سوسن انبر، گونه‌ای بین پونه و نعناع است که در طب سنتی بسیاری از کشورها از جایگاه خاصی برخوردار است و تاکنون اطبای گیاهان دارویی برای کم کردن التهاب و دردهای معده شکمی مصرف آن را به مردم توصیه می‌کردند، اگر چه تا آن زمان چگونگی عملکرد سوسن انبر در کاهش درد و التهاب شناخته نشده بود.

در استرالیا، 20 درصد از مردم به سندرم روده تحریک‌پذیر مبتلا هستند که در این میان تعداد زنان مبتلا 2 برابر مردان است.

هر ساله میلیونها دلار برای درمان افراد مبتلا به این بیماری هزینه می‌شود که باید به آن ضرر ناشی از غیبت کاری افراد مبتلا به اقتصاد کشور را نیز اضافه کرد. به همین دلیل پژوهشگران همواره به دنبال راهی برای مقابله بهتر با این بیماری بودند.

سندرم روده تحریک‌پذیر یا IB5 بر اثر تحریک زیاد پایانه عصبی روده ایجاد می‌شود، موجب انقباض‌های نامنظم روده شده و دارای علائمی چون دردهای شکمی، تهوع، نفخ، حرکات غیر عادی روده‌ها، اسهال و یبوست است.

پژوهشگران معتقدند: سوسن انبر با دخالت مستقیم روی رشته‌های عصبی حامل سلولهای درد، در طول دیواره روده، با کند کردن حرکت این سلول‌ها موجب کاهش درد می‌شود.

سندرم روده تحریک‌پذیر یک اختلال عملکردی است، بدین معنا که روده آن طور که باید کار نمی‌کند، بنابراین به عقیده پزشکان یک بیماری محسوب نمی‌شود و درمان قطعی برای آن وجود ندارد.
دردهای شکمی تا پایان عمر فرد مبتلا، به صورت رفت و برگشت باقی می‌ماند و علائم آن با خوردن قهوه، شکلات، غذاهای چرب و پرادویه گاهی شدیدتر بروز می‌کند.

انواع بیماری‌های مربوط به معده و روده، عدم تحمل غذا، مسمومیت‌های غذایی، واکنش بدن به آنتی بیوتیک‌ها، استرس و در بعضی موارد عوامل ژنتیک می‌تواند زمینه‌ساز بروز سندرم روده تحریک‌پذیر باشند.

عمل بلفاروپلاستی چگونه انجام می شود؟
برشها در پلک بالا، در شیار بالای هر چشم داده می شوند. عضله، چربی و پوست اضافه برداشته می شود و با بخیه های ظریف، برشها بسته می شوند. اثر به جا مانده از برش، معمولا به صورت یک خط نازک، در شیار پلک محو می شود. به منظور خارج کردن بافت چربی اضافه موجود در زیر چشمها، برشها را می توان در داخل قسمت صورتی رنگ پلک پایین که وقتی پلک را به سمت پایین می کشیم، مشخص می شود، قرار داد. برشها را می توان یا با بخیه های نازک قابل جذب دوخت و یا اصلا بخیه نزد. اگر لازم باشد که پوست یا عضله اضافه برداشته شود، برش در شیار خنده طبیعی، در زیر خط مژه داده می شود.
ممکن است بعد از عمل، تورم یا کبودی مختصر در پلکها به وجود آید که معمولا به سرعت فروکش می کند . جراح استفاده از کمپرس سرد و بالا نگه داشتن سر را هنگام دراز کشیدن به شما توصیه می کند که به کاهش تورم و تسریع بهبودی کمک می کنند.
پلکها بسیار سریع بهبود می یابند و جای برشها معمولا محو می گردد. زنان می توانند هرگونه اثر باقیمانده از برشها را با آرایش چشم محو کنند. در اغلب مردان، اثر برشها در خطوط خنده طبیعی محو می شود. اغلب مردم در طی یک هفته بعد از جراحی به زندگی معمول طبیعی خود بر می گردند.
اقدامات لازم پس از عمل جراحی پلک:
- هیچ پانسمانی روی چشم ها قرار نمی گیرد، فقط ممکن است قطعه ای چسب، روی پلک یا گوشه چشمها قرار داده شده باشد که نباید به آن دست بزنید.
- پلکها و نواحی اطراف آنها متورم و کبود هستند. تورم غیر قرینه بین دو طرف، غیر طبیعی نیست.
- ممکن است در 48 ساعت اول بعد از جراحی تورم افزایش یابد ولی کم کم از بین خواهد رفت. ممکن است در هنگام صبح، تورم پلکها بیشتر باشد که این نکته هم ایرادی ندارد.
- سر خود را تا جای ممکن بالا نگهدارید.
- با استفاده از کیسه های یخ در طی بعد از ظهر و عصر بعد از جراحی، چشم ها را خنک کنید تا تورم آن کاهش یابد.
- استفاده از عینک نیز در چند روز اول بعد از عمل هم به منظور پوشاندن تورم وهم به منظور یاد آوری به شما برای دست نزدن به پلکها، کمک کننده است.
- بخیه ها معمولا بین 2 تا 5 روز بعد از جراحی برداشته می شوند. بعد از برداشتن بخیه ها، تورم و تغییر رنگ اطراف چشم ها کم کم فروکش می کند.
- بعد از یک هفته می توانید چشم های خود را بطور طبیعی بشویید و آرایش نمایید.
- اگر از لنزهای تماس استفاده می کنید، بمدت 2 تا 3 هفته بعد از عمل از آنها استفاده ننمائید.
دکتر احمد رضائیان