بر خلاف بیماری های باکتریایی، بیماری های ویروسی عمدتا فاقد آنتی بیوتیک بوده و اغلب عفونت های ویروسی صرفاً بر اساس میزان بالای کارآیی سیستم ایمنی میزبان در اکثر موارد خودبه خود درمان می شوند.

 عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان این مطلب گفت: برخی عفونت های خطیر ویروسی(مانند HIV )  اصولا غیر قابل کنترل است و یا در برخی از عفونت ها در صورت مزمن شدن برای بیمار ایجاد مشکلات حاد بالینی می کند، اما به هر صورت در مورد وبروس ها مانند باکتری ها هم  بحث مقاومت دارویی مطرح می شود به نحوی که بعضاً در برخی بیماران بروز مقاومت دارویی منجر به اثرات غیر قابل جبران می شود.

دکتر سید محمد جزایری خاطر نشان کرد: بروز مقاومت میکروبی در ویروس هپاتیت به ترتیب بعد از سال اول درمان 35 درصد بعد از سال دوم 57 درصد و پس از سال سوم 75 درصد احتمال بروز مقاومت ایجاد می شود که در این خصوص عملکرد کبد به شدت مختل شده و بیماری به سوی نارسایی کبد و نهایتا مرگ پیش می رود همچنین در مورد ویروس HIV  درمان این بیماری نیاز به چند دارویی دارد که بروز مقاومت حتی به یکی از این داروها منجر به وخامت حال بیمار و مرگ می شود.

وی راه تشخیصی مقاومت های دارویی در عفونت های ویروسی از طریق مولکولی را نسبتا گران قیمت عنوان و تصریح کرد: همین مسئله سبب محدودیت انجام تست ها و بررسی های موارد مقاومت دارویی می شود.

لازم به ذکر است مقاومت دارویی در اکثر بیماری های ویروسی در اویل درمان بروز کرده و حتی در سال های سوم به بعد و پس از صرف هزینه هنگفت نمایان می شود؛ پس با مصرف درست دارو و رعایت طول دوره درمان و حجم دوز مصرفی آنتی بیوتیک ها به بهداشت و اقتصاد جامعه کمک شایانی کنیم.

نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران گفت: ایران توانایی خوبی برای تولید داروهای با کیفیت و استاندارد دارد اما نداشتن تأییدیه‌های سازمان بهداشت جهانی مانع گسترش حضور ایران در بازارهای جهانی شده بنابراین لازم است وزارت بهداشت شرکت‌های داروسازی را تشویق کند تا برای گرفتن تأییدیه‌های بین المللی اقدام کنند.

به گزارش  فارس، هفته سلامت در سال 90 با عنوان مقاومت دارویی ضد میکروبی یک تهدید جهانی از طرف سازمان جهانی بهداشت نامگذاری شده است که در این راستا برای روشن شدن آخرین وضیعت چگونگی شرایط تولید دارو و همچنین مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران با آمبروجیو ماننتی، نماینده سازمان جهانی بهداشت به گفت و گو پرداختیم.

 با توجه به اینکه شعار امسال هفته سلامت "مقاومت به داروهای میکروبی یک تهدید جهانی " نامگذاری شده است نظر شما درباره وضعیت مصرف دارو در ایران با توجه به اینکه تجویز داروها در نسخه‌های پزشکان ایرانی 2 برابر میزان آمار جهانی است نظر شما چیست؟ و آخرین آمار دقیق تجویز دارو توسط پزشکان در نسخه‌ها در جهان و ایران به چه صورت است؟

ماننتی: در رابطه با آمار ایران در زمینه نسخ پزشکی و تجویز اشتباه دارو در مقایسه با جهان متاسفانه اطلاعات دقیقی در اختیار ما نیست و برای گرفتن آمار دقیق در این رابطه شما می‌توانید به وزارت بهداشت مراجعه کنید ولی از نظر جغرافیائی براساس تقسیم‌بندی سازمان جهانی بهداشت درصد تجویز اشتباه آنتی بیوتیک در منطقه مدیترانه شرقی حدود 48 درصد است و درصد تجویز دارو به صورت ناکافی 54 درصد است.

 در ایران مصرف بی‌رویه داروهای آنتی‌بیوتیک بسیار شایع است و به مرور زمان داروهای آنتی‌بیوتیک اثر درمانی خود را در افراد از دست می‌دهند که این امر در سالهای آینده می‌تواند برای سلامت جامعه ایران باعث نگرانی‌های بسیار شود در این زمینه سازمان بهداشت جهانی چه تحقیقاتی داشته است و چه توصیه و هشداری در این زمینه دارد.

ماننتی: شعار امسال سازمان جهانی بهداشت با عنوان "مقاومت به داروهای میکروبی یک تهدید جهانی به این دلیل نامگذاری شده است که مقاومت به داروها باعث مرگ و میر می‌شود و این چالش در حوزه بیماری‌های عفونی از لحاظ اقتصادی نیز برای کشورها یک تهدید به حساب می‌آید زیرا زمانی که هنوز آنتی بیوتیک کشف نشده بود مردم بسیاری جان خود را از دست می‌دادند. حال مقاومت داروها باعث می‌شود که ما به زمان قبل از کشف آنتی بیوتیک بر گردیم که این امر در حوزه اجتماعی جامعه و امنیت سلامت آحاد جامعه در جهان تأثیر بسیار منفی خواهد گذاشت.

مقاومت به داروهای میکروبی از نظر اقتصادی نیز بسیار تاثیرگذار است و در زمینه فعالیت‌های ما در این راستا نیز باید عرض کنم که سازمان جهانی بهداشت یک استراتژی بر اساس تعهد جهانی مشخص دارد با عنوان استراتژی جهانی سازمان جهانی بهداشت برای مقاومت آنتی میکروبیال که از سال 2001 این استراتژی آغاز به کار کرد.

این استراتژی به سیستم بیماریابی پاسخ می‌دهد که با تشکیل گروه‌های کاری در سطح جهان و منطقه مدیترانه شرقی تاکید می‌ورزد مثلاً سازمان جهانی بهداشت معاهداتی را در سالهای 1998، 2005، 2009 در نشست‌های سالانه‌ای که تمام وزرای بهداشت جهان حضور دارند تصویب کرده است که در سال 1998 بر روی بیماری‌های واگیردار و نوپدید، سال 2005 بر موضوع بهبود مقابله با مقاومت آنتی میکروبیال و در سال 2009 بر موضوع جلوگیری و کنترل فصل مقاومت به دارو تاکید داشته است.

ولی در این راستا توجه لازمه بر این موضوعات از طرف کشورهای دنیا صورت نپذیرفته است البته سازمان بهداشت جهانی مانند همیشه کمک‌های فنی را به کشورهای دنیا در این خصوص از جمله ایران ارائه می‌کند.

 ایران در حال حاضر برخی داروهای مورد نیاز خود را به طور مستقل تولید می‌کند و مسئولان نیز بسیار بر کیفیت این داروها تاکید می‌ورزند ولی برخی کارشناسان و البته مردم این مسئله را تا حدی قبول ندارند و اعتقاد دارند داروهای تولیدی ایران از نظر کیفیت در رقابت با شرکت‌های بزرگ جهانی بسیار پایین است و ایران فقط می‌تواند از نظر قیمت رقابت کند نظر شما به عنوان نماینده سازمان بهداشت جهانی در این زمینه چیست؟ آیا داروهای ایران کیفیت لازم در رقابت‌ با شرکتهای دارویی جهان را دارند.

ماننتی: ایران در منطقه مدیترانه شرقی به عنوان تولید کننده دارو و واکسن محسوب می‌شود که در این راستا و بعد از انقلاب پیشرفت‌های خوبی در این زمینه داشته است، ایران در حال حاضر دارای 70 شرکت داروسازی است که 10 شرکت داروسازی آن از سال 2000 به بعد ایجاد شده است. باید شرکت‌های داروسازی ایرانی در زمینه کیفی نیز ارتقا یابند، ایران در زمینه تولیدات داروی اقداماتی خوبی نظیر ایجاد قوانین GMPt فارماکوپه و لیست داروهای ضروری خود را لحاظ کرده است.

سازمان بهداشت جهانی در این راستا آمادگی دارد تا در زمینه تولید دارو به شرکت‌های داروسازی ایران برای گرفتن تاییدیه کیفیت دارو از این سازمان کمک کند زیرا تایید تولیدات داروهای شرکت‌های داروسازی ایران باعث می‌شود تا این تولیدات در بازارهای بین‌المللی مورد قبول قرار گیرند و در تمام جهان هم عرف است که برای خرید دارو تولیدات دارویی مورد توجه قرار می‌گیرند که تاییدات سازمان جهانی بهداشت را داشته باشند.

سازمان بهداشت جهانی در برنامه‌های دوسالانه خود با وزارت بهداشت ایران در سال‌های 2008 ـ 2009 کارگاه‌های برگزار کرده است تا شرکت‌های داروسازی برای گرفتن تاییدات سازمان بهداشت جهانی مورد آموزش قرار گیرند که در حال حاضر تعداد معدودی شرکت‌های داروسازی ایران از این استقبال کرده‌اند و در این راستا تاکیدات وزارت بهداشت بسیار الزامی است.

 علت عدم استقبال شرکت‌های داروسازی در این زمینه چیست و فواید گرفتن تاییدیه‌‌های سازمان بهداشت جهانی چه مزایای برای شرکت‌های داروسازی ایران در بر خواهد داشت؟

ماننتی: شاید یکی از دلایل عدم استقبال شرکت‌های داروسازی ایران در این راستا عدم اطلاع از این مسائل باشد و دلیل دیگر آن زمانبر بودن فرایند دریافت استاندارد است ولی باید در این راستا وزارت بهداشت به این مسئله تأکید بیشتری به شرکت‌های داروسازی ایران داشته باشد.

شرکت‌های داروسازی در گام نخست باید مشخصات فنی داروهای خود را به سازمان جهانی بهداشت ارائه کنند و در مرحله بعد کارخانه مورد نظر باید از نظر کارشناسان سازمان پس از بازدید مورد تأیید قرار گیرد.

در مورد فواید دریافت استانداردهای سازمان بهداشت جهانی نیز باید عرض کنم که در وهله نخست کیفیت داروها ارتقا می‌یابد که این امر مسئله انسانی را مورد توجه قرار می‌دهد و در مرحله بعد مسئله اقتصادی بسیار حائز اهمیت است به طور مثال اگر آژانس‌های سازمان ملل برای تهیه دارو جهت حوادث بزرگ طبیعی از جمله حادثه سیل پاکستان بخواهند دارو خریداری کنند از شرکت‌های داروسازی کشورهای که تأییدیه ‌های دارویی سازمان جهانی بهداشت را داشته باشد این داروها را خریدار می‌کنند.

‌دریافت تأییدیه‌ها و استانداردهای دارویی از طرف سازمان بهداشت جهانی توسط شرکت‌های داروسازی ایران بسیار می‌تواند از نظر اقتصادی برای آژانس‌ها نیز فوایدی داشته باشد زیرا در بعضی مواقع آژانس‌ها به دلیل نداشتن استانداردهای داروهای کشورهای منطقه مجبورند داروهای اروپایی که استاندارد سازمان بهداشت جهانی را دارند را با قیمت بسیار بالا هم از نظر هزینه دارویی و هم از نظر هزینه ترابری متقبل شوند.

 سازمان بهداشت جهانی چندی قبل ایران را به عنوان ناظر تولید واکسن در منطقه مدیترانه شرقی تعیین کرد آیا ایران ناظر به تمام تولیدات واکسن در این منطقه معین شده است یا خیر؟ انتظار سازمان بهداشت جهانی از ایران در سال‌های آینده در زمینه تولید واکسن چیست؟

ماننتی: ایران در منطقه مدیترانه شرقی نخستین کشور ناظر سازمان بهداشت جهانی محسوب می‌شود و حدوداً 2 تا 3 ماه بعد کشور مصر نیز بعد از ایران به جمع کشورهای ناظر پیوسته است و این امر به معنای عضویت ایران و مصر در شبکه کشورهای منطقه مدیترانه شرقی در امور نظارت بر واکسن است ولی باید تمام کشورهای عضو منطقه مدیترانه شرقی به طور مستقل از نماینده سازمان بهداشت جهانی کشور متبوع خود برای تولید واکسن تأییدیه دریافت کند و ناظر شدن ایران بر تولیدات واکسن به معنای نظارت بر تولیدات واکسن در دیگر کشورهای عضو منطقه مدیترانه شرقی به حساب نمی‌آید.

وزارت بهداشت از نظر نظارت بر تولید واکسن از سازمان بهداشت جهانی مهر تأیید دریافت کرده است و این مسئله تنها به معنای نظارت وزارت بهداشت بر تولیدات واکسن در داخل ایران است و در این راستا نیز با عضویت در شبکه کشورهای در حال توسعه می‌تواند از تجربیات و اطلاعات دیگر کشورها در این زمینه بهره‌مند شود.

 بحث قاچاق دارو در ایران یک مشکل بسیار مهم و اساسی است آیا سازمان بهداشت جهانی در این زمینه نظارتی دارد؟ قاچاق دارو آیا در دنیا امری طبیعی است؟ آیا آماری دارید که به چه مقدار از ایران دارو به دیگر کشورها به دلیل ارائه سوبسید و یارانه داشتن داروهای ایرانی به کشورهای ثالث قاچاق می‌شود و آیا آماری در سازمان بهداشت جهانی وجود دارد که نشان دهد چه مقدار دارو به ایران قاچاق می‌شود؟

ماننتی: قاچاق دارو از ایران به دیگر کشورهای دیگر را تصدیق می‌کنم زیرا به دلیل ارزانی برخی داروهای خاص در ایران که سوبسید و یارانه به آن‌ها تعلق می‌گیرد این قاچاق دارو به دیگر کشورها از ایران صورت می‌پذیرد ولی همان طور که آگاه هستید به دلیل عدم وجود آمارهای دقیق آمار مناسبی در زمینه قاچاق دارو از ایران به دیگر کشورها و همچنین قاچاق دارو از دیگر کشورها به ایران وجود ندارد.

 در بحث اهدای وام‌های سازمان بهداشت جهانی که در گذشته نیز این وام‌ها به ایران اهداء شد و ایران توانست با استفاده از آن تعدادی خودروی آمبولانس خریداری کند به چه صورت است؟ آیا در حال حاضر سازمان بهداشت جهانی برنامه‌ای برای اهدای وام به ایران دارد؟

ماننتی: درباره اهدای وام به ایران نیز در حال حاضر هیچ‌گونه درخواستی از ایران برای دریافت وام به سازمان بهداشت جهانی صورت نپذیرفته است.

 تعداد استاندارد پزشک و پرستار در ایران براساس شاخصه‌های سازمان بهداشت جهانی باید به چه تعداد باشد؟

ماننتی: در مورد نسبت تعداد استاندارد پزشکان و پرستاران آمار دقیقی نمی‌توان ارائه کرد ولی در مجموع چیزی که بسیار روشن است باید تعداد پرستاران در ایران افزایش یابد.

  رئیس کمیسیون بهداشت مجلس گفت: هنوز درباره خبررهاسازی 2 بیمار از یک بیمارستان در کنار اتوبان اطلاع دقیق نداریم. بعید است واقعیت داشته باشد و بیشتر به نظر می‌‌رسد یک جوسازی سازی سیاسی علیه وزارت بهداشت در جریان است.

حسین علی شهریاری در گفت‌و‌گو با فارس،افزود: هنوز هیچ اطلاع دقیقی درباره اخباری که از رهاسازی2 بیمار از یک بیمارستان در کنار اتوبان خبر داده‌اند نداریم و بعید می‌دانم صحت داشته باشد زیرا عقلایی به نظر نمی‌رسد که یک بیمارستان 2 بیمار را با لباس بیمارستان در کنار اتوبان رها کنند.

وی ادامه داد: وزارت بهداشت حتی اگر می‌خواست این بیماران رها کند می‌توانست آنها را در خانه‌شان رها کند یا به بهزیستی تحویل دهد و در هر صورت دلیلی ندارد که بیماران را در کشتزار و کنار اتوبان رها کنند بنابراین صحت این اخبار هنوز قابل تأیید نیست و مجلس این موضوع را پیگیری می‌کند.

رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس اضافه کرد: گرفتن عکس از 2 بیمار با لباس بیمارستان هم دلیل قانع کننده‌ای نیست زیرا تهیه چنین عکس‌هایی کار ساده‌ای است و هر کسی می‌تواند این کار را انجام دهد.

شهریاری گفت: به نظر می‌رسد انتشار این اخبار با این حجم گسترده در رسانه‌های ارتباط جمعی بیش از آنکه انعکاس واقعیت باشد نشانه اهداف سیاسی عده‌ای است که درصدد فضاسازی علیه دولت و به خصوص وزارت بهداشت هستند.

وی ادامه داد: متأسفانه مدتی است عده‌ای با اهداف سیاسی از طریق رسانه‌ها به دنبال خدشه به حوزه سلامت و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند و انتشار چنین اخباری یکی از روش‌های آنها برای ضربه زدن است.

وی گفت: البته هنوز نمی‌توانم به صراحت وقوع چنین خبری را تکذیب کنم و همان طور که وزیر بهداشت دستور پیگیری داده است ما هم در مجلس این موضوع را پیگیری می‌کنیم و اگر مشخص شود که صحت دارد قانون نحوه برخورد با خاطیان را مشخص کرده است و هیچ خلاء قانونی در این زمینه نداریم، قوه قضاییه هم می تواند این موضوع را پیگیری کند و با خاطیان برخورد کند.