روند پیری پوست روندی طبیعی است که با افزایش سن اتفاق می‌افتد، ولی برخی عوامل خارجی این روند طبیعی را تسریع می‌ کنند.
امروز همه مردم دنبال راهی هستند تا از پیری پوست‌شان جلوگیری کنند و یا حتی هر روز خود را جوان‌تر از روز پیش نشان دهند.
در این میان، بازار کرم‌ها، اسپری‌ها و آمپول‌های ضد پیری پوست بسیار داغ شده است، ولی آیا واقعا این مواد کارساز هستند؟
بهترین روش برای کند کردن روند پیری پوست چیست؟
خانم دکتر فریده مهتی‌پور، متخصص پوست و مو به پرسش هایی درباره پیری پوست پاسخ داده‌اند.
خانم‌های چند ساله باید به دنبال خرید کرم ضد چروک باشند ؟
تفاوت‌های فردی زیادی میان افراد گوناگون وجود دارد و این تفاوت‌ها میان نژادها و کشورهای گوناگون بارزتر می ‌شود. ولی معمولا حدود سن 30 سالگی ساخت کلاژن در پوست کند شده و به تدریج متوقف می‌ شود. بنابراین شروع استفاده از کرم‌های محافظتی در حدود این سن پیشنهاد می ‌شود.
البته شروع استفاده از کرم‌های ضد چروک به نوع پوست فرد و میزان خشکی آن نیز بستگی دارد. ممکن است فردی با پوست بسیار خشک، این چروک‌ها را حتی از سن 25 سالگی نیز داشته باشد، بنابراین زیر نظر پزشک می ‌تواند کرم‌های مرطوب‌کننده و ضدچروک را حتی از این سن به‌ طور همزمان استفاده کند.
همه چروک‌های پوست ناشی از پیری‌اند ؟
دو نوع چروک اصلی وجود دارد:
نوع اول چروک‌هایی که ناشی از انقباض ماهیچه‌های زیرین پوست است، مانند خطوطی که روی پیشانی یا اطراف دهان ایجاد می‌ شود. این چروک‌ها اغلب عمیق و مشخص بوده و به ویژه موقع حرف زدن و حالت دادن به صورت، بارزتر می ‌شوند.
نوع دوم چروک‌هایی است که به مرور زمان و با بالا رفتن سن خود را نشان می ‌دهند. دلیل ظهور این نوع چروک‌ها، از دست رفتن کلاژن و بافت کششی پوست است. با بالا رفتن سن، کاهش بافت‌های پشتیبانی‌کننده پوست همراه با کاهش حجم استخوان، عمق چروک‌ها را بیشتر نمایان می ‌سازد. در این باره بهترین کار استفاده از کرم برای درمان چروک‌های سطحی و استفاده از مواد پُرکننده برای چروک‌های عمقی است.
چرا بعضی‌ها پوستشان زودتر از دیگران پیر می‌ شود ؟
همانطور که می ‌دانید، روند پیری پوست روندی طبیعی است که با افزایش سن اتفاق می ‌افتد، ولی برخی عوامل خارجی این روند طبیعی را تسریع می‌ کنند که در این میان، آفتاب مهم ترین و اصلی‌ترین آنها محسوب می‌ شود.
رادیکال‌های آزاد تولید شده در پوست در نتیجه تابش اشعه آفتاب، به DNA سلول‌های پوست صدمه می ‌رسانند. البته مدت کمی زیر نور خورشید بودن ممکن است تغییر بارزی ایجاد نکند، ولی تماس‌های مکرر و طولانی با نور خورشید سبب پیر شدن تدریجی پوست خواهد شد. در کنار آفتاب، عوامل دیگری از قبیل سیگار، آلودگی هوا ، استرس و... نیز در روند پیری پوست موثرند.
حالا چه‌کنیم که پوستمان پیر نشود و چروک نخورد ؟
بهترین کار، پیشگیری از تماس طولانی و مستقیم با آفتاب است. این کار را به وسیله کرم‌های ضد آفتاب با SPF مناسب و استفاده از پوشش مناسب مانند پوشیدن لباس و کلاه می ‌توان انجام داد اگر قبلا تماس‌های طولانی با نور خورشید وجود داشته و آثار خود را به جای گذارده است، استفاده از کرم‌های حاوی رتینوئید، کرم‌های لایه ‌بردار و کرم‌های حاوی آنتی‌اکسیدان توصیه می‌ شود.
استفاده از کرم‌های ضد چروک چطور ؟
آنتی‌اکسیدان در بیشتر مواد غذایی، به ویژه میوه‌ها و سبزی‌ها وجود دارد. این مواد در چای سبز نیز به وفور یافت می‌ شود. امروزه این مواد آنتی‌اکسیدانی به شکل دارو نیز در دسترس هستند. مصرف موضعی این داروها همراه با مصرف خوراکی آنتی اکسیدان ها می ‌تواند به طور نسبی در بهبود روند پیری پوست موثر باشد.
کرم ضد چروک از چه موادی تشکیل شده است ؟
این کرم‌ها برحسب مارک‌هایشان انواع متعددی دارند و می ‌توانند حاوی اسیدهای میوه و رتینوئیدها، انواع آنتی‌اکسیدان‌ها و مرطوب‌کننده‌ها باشند. ویتامین‌های E و C و A نیز در بیشتر این کرم‌ها وجود دارند، هر چند که درباره پایداری این مواد در محیط و یا پس از تماس آن با پوست بحث‌های فراوانی وجود دارد. شما ممکن است فهرستی طولانی از مواد تشکیل‌دهنده را روی این کرم‌ها مشاهده کنید، ولی در واقع مواد موثر این کرم‌ها، محدود و مشخص‌اند و مقداری از این مواد در واقع برای رطوبت‌رسانی و یا به عنوان مواد نگه‌دارنده وارد ترکیب کرم شده اند.
واقعا کرم‌های ضد چروک همانطور که در تبلیغات تاکید می‌ شود، پوست را جوان می ‌کنند ؟
جوان شدن یک سلول پیر یا زنده شدن یک سلول آسیب‌دیده و یا مرده از نظر علمی معنایی ندارد. وقتی کرم ضد چروک استفاده می ‌کنید، تنها جلوی آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد و دیگر صدمات محیطی را می ‌گیرید، ولی در صورتی که آسیب وارده به یک سلول بسیار شدید باشد، هیچ کرمی نمی‌ تواند موجب جوان‌سازی آن شود. در این حالت، بهترین کار این است که به کمک پیلینگ طی چند مرحله، لایه‌هایی از این سلول‌های آسیب‌دیده را از پوست جدا کنید. باقی ماندن سلول‌های آسیب‌دیده روی پوست، روند بازسازی پوست را مختل کرده و مهم تر آنکه در طولانی‌مدت می‌ تواند سبب ایجاد ضایعات متعدد پوستی شود، بنابراین برداشتن چند لایه از این سلول‌ها، علاوه بر تسریع بازسازی پوست و حفظ شادابی آن، در پیشگیری از بروز بسیاری از ضایعات پوستی هم موثر است.
دکتر فریده مهتی‌پور- متخصص پوست و مو

رئیس انجمن متخصصین پوست و مو ایران نسبت به بروز سرطان پوست، آفتاب سوختگی و ایجاد انواع لکهای صورت در اثر اشعه های ماوراء بنفش خورشید هشدار داد.
دکتر محمد گلشنی در گفتگو با مهر اظهارداشت: اشعه خورشیدی حاوی اشعه UV یا همان ماوراءبنفش است که در همه ایام از سال برای پوست خطرناک است.

وی با اشاره به ویژگی پوست ایرانیها که همچون سایر کشورهای اروپایی روشن نیست، افزود: همین مسئله نکته مثبتی است که پوست ما ایرانیها را از خطرات اشعه ماوراءبنفش تا حدودی محفوظ می کند.

این متخصص پوست و مو همچنین از پوشش کامل ایرانیها به عنوان یکی از دیگر از مزیتهای مصون ماندن از خطرات تابش مستقیم اشعه آفتاب بر پوست نام برد و گفت: خورشید سه نوع اشعه A،B،C است که دو نوع A و B منجر به بروز سرطان پوست، آفتاب سوختگی و انواع لکها در پوست صورت می شود.

گلشنی همچنین از پیری زودرس پوست در بین افرادی که در تماس مستقیم با نور آفتاب قرار دارند، خبر داد و افزود: کشاورزان، باغبانان، ماهیگیران و کارگران ساختمانی از جمله گروههایی هستند که دچار چین و چروک زودرس شده و بیشتر در معرض سه نوع سرطان شایع پوست قرار دارند.

دبیر انجمن متخصصین پوست و مو ایران با تاکید بر استفاده از کرمهای ضد آفتاب برای جلوگیری از خطرات اشعه خورشید، گفت: استفاده از کرم ضد افتاب می بایست هر سه الی چهار ساعت تکرار شود.

وی همچنین بر استفاده از عینکهای آفتابی و کلاه های لبه دار در هنگام حضور در محیط باز تاکید کرد و افزود: پوستهای روشن زودتر و پوستهای سبزه و برنزه دیرتر به چین و چروک و پیری زودرس پوست دچار می‌شوند.

محصولات مراقبت از پوست برای سالم نگه داشتن پوست طراحی شده‌اند و شامل پاک‌کننده‌ها، مرطوب کننده‌ها و ضد آفتاب‌ها هستند.
پاک کننده‌ها روغن و بقایای صابون را از روی پوست پاک می‌کند. آنها معمولاً خشک کننده و حاوی آب ، الکل، پروپیلین گلیکول، سالیسیلیک اسید می‌باشند. اینها ممکن است باعث خارش و سوختگی در افرادی با پوست خشک و حساس شوند.
مرطوب کننده‌ها مانع از دست دادن آب می‌شوند و این عمل را به وسیله پوشاندن پوست با مواد چرب که باعث نگهداشتن آب می‌شود و به وسیله جذب آب به لایه خارجی از لایه داخلی پوست انجام می‌دهند.
پوست خشک باعث ترک و چروک‌های ریز می‌شود و سبب کاهش تأثیر این سد دفاعی، خارش و درد می‌شود. موادی که از دست رفتن آب را کاهش می‌دهند یا متوقف می‌سازند حاوی پروترولاتوم و روغن‌های معدنی و لانولین می‌باشند. موادی که سبب جذب آب در پوست می‌شوند شامل گلیسرول، پروپیلن گلیکول، پروتئین‌ها و بعضی ویتامین‌ها می‌باشند. این ترکیبات ممکن است باعث واکنش حساسیت‌زایی شود.
ضد آفتاب‌ها هم شامل مواد شیمیایی‌اند که نور را جذب یا منعکس و یا پراکنده می‌سازند. مواد شیمیایی جاذب نور شامل استرهای PABA، avobenzone، cinnamatce هستند که می‌توانند باعث واکنش‌های حساسیت‌زا شوند. ضد آفتاب‌های فیزیکی حاوی ذرات بسیار ریز اکسید روی و دی‌اکسید تیتانیوم هستد که نور را پراکنده ساخته و یا منعکس می‌کند. هیچ نوع حساسیت به ضد آفتاب‌های فیزیکی شناخته نشده است.
محصولات مراقبتی شخصی
محصولات مراقبتی شخصی که باعث می‌شود مو و پوست تمیز و خوشبو بماند تمیز کننده‌های پوست، شامپوها و نرم‌کننده‌ها و دئودورانت‌ها و ضد عرق‌ها می‌باشند.
تمیز کننده‌های پوست شامل صابون‌ها، شوینده ها، ژل‌های دوش، کف‌های حمام، آلودگی‌ها و گرد و خاک و چربی‌های بدن هستند که باکتری‌ها را از بین می‌برند. آنها از عفونت جلوگیری می‌کنند اما استفاده زیاد از این محصولات می‌تواند باعث خشکی پوست شود که ایجاد پوسته ریزی، تخریب و خارش می‌کند.
افرادی با پوست خشک، بهتر است از شوینده‌های ملایم استفاده کنند و نیز دوش با آب خنک، کمترین تماس با آب و استفاده از یک مرطوب کننده بعد از حمام زمانی که هنوز پوست مرطوب است می‌تواند مفید باشد.
شامپوها آلودگی و چربی را از روی پوست سر بر طرف می‌کند و موها را صاف و براق می‌نماید. حساسیت به شامپوها غیر‌معمول است چرا که تماس با پوست بسیار کم است اما آنها می‌توانند هنگام آبکشی و عبور از روی پوست بدن مشکلاتی مثل خشکی پوست ایجاد کنند. چندین نوع شامپو وجود دارد:
شامپو بچه ملایم برای اینکه به چشم‌ها آسیبی نرساند. شامپوهای نرم کننده که موها را به خوبی تمیز می‌کند و موها را صاف می‌کند. شامپو برای موی چرب که روغن‌ها و چربی‌ها را از بین می‌برد و شامپو برای موهای آسیب‌دیده که PH آنها برای جلوگیری از تخریب بیشتر تنظیم شده است.
نرم کننده‌ها بعد از شامپو کردن برای براق‌تر کردن موها، آسانتر شانه شدن و حالت گرفتن موها به کار می‌روند. آنها منبع معمول این حساسیت‌های پوستی نیستند اما آنها می‌توانند حاوی ترکیبات معطر یا نگهدارنده‌ها باشند.
دئودورانت‌ها هم باعث کشتن باکتری‌ها می‌شوند و بوی مطبوعی دارند. ضد عرق‌ها از عرق کردن جلوگیری می‌کنند. ترکیبات معطر در اسپری‌ها و ترکیبات نمک‌های آلومینیوم در ضد‌عرق‌ها باعث مشکلات جدی می‌شوند. اگر این محصولات بر روی پوستی که قبلاً آسیب دیده باشد استفاده شود و یا بلافاصله بعد از اصلاح پوست و یا اگر به طور گسترده زیر بغل پخش شوند باعث ایجاد مشکلات پوستی می‌شوند.